Baret Temeller

Baret temellerin, yapım esnasındaki delgi yöntemi ve zemin içerisinde inşa edilen yerinde dökme betonarme elemanın şekilleri ve kesiti başlıca ayırt edici özelliğidir. Delgi hidrolik grab, mekanik grab ve/veya hidrofreze (cutter) ekipmanı kullanılarak yapılır. Kullanılan ekipmanın boyutları temel boyutlarını belirler. Standard boyutlarda bir grab kovası boyutları ile inşa edilen tekil bir baret temel, tipik olarak 60, 80, 100, 120 veya 150 cm genişliğinde ve kullanılan ekipmana bağlı olarak 250 cm ila 280 cm uzunluğunda olmaktadır. Tasarlanan yük taşıma kapasitesine bağlı olarak uzun kenarı daha fazla olabileceği gibi, artı şeklinde, H, + şeklinde veya T şeklinde baretler inşa edilebilir. Baret temellerin hesap ve ölçümleme yöntemleri klasik dairesel kesitli fore kazıklar gibidir.

Baret temel;

  • delgi,
  • kılavuz duvar imalatı,
  • donatının yerleştirilmesi ve
  • beton dökülmesi

sıralaması ile inşa edilir.

Delgi genellikle klasik bir diyafram duvar uygulamasında olduğu gibi bentonit çamuru kullanılarak yapılır. Baret temelin yerinde konumlandırılması ve delginin yapılması esnasında çalışma platformu kotunda kılavuz (gidaj) duvarları kullanılması gerekir. Ayrıca kazının düşeyden sapmaması veya sapmanın düzeltilebilmesi için kazı için kullanılan ekipman üzerinde özel elektronik ölçüm sistemleri mevcuttur.

Delgi sonrasında delgi çamurunun (bentonit) kumdan arındırılması (desanding) sonrasında dışarıda hazırlanan donatı kafesi bir vinç yardımı ile delgi içerisine indirilir ve projesinde öngörülen kotlara yerleştirilir. Gerek yapılan kazının cidarlarının stabilitesi ve gerekse dökülen betonun öngörülen standartları sağlayabilmesi için kullanılan bentonit çamurunun teknik şartnamelerde belirtilen kriterleri sağlaması esastır.

Donatının yerleştirilmesi sonrasında betonlama tremi boruları kullanılarak baret temelin alt ucundan yüzeye doğru yapılır. Baret temel boyutuna bağlı olarak birden fazla tremi kullanılması gerekebilir.

Baret temellerin başlıca avantajları;

  • Aynı yönde etki eden kuvvetler altında fore kazıklı temellere göre çok daha yüksek yatay kesme kuvveti ve eğime momenti kapasitesine sahip olması,
  • Üstyapı düşey yapısal elemanları ve kolonları ile kolay uyum sağlaması sonucu her bir kolon altında tek bir baret uygulanabilmesi sayesinde kesitin ve kapasitenin etkin kullanılabilmesi,
  • Fore kazıklı bir temele göre şekli nedeni ile çok daha fazla çeper alanına sahip olması nedeniyle daha yüksek bir çeper sürtünme kapasitesine sahip olması,
  • Tasarımda boyutlarının genişletilebilir olması nedeniyle sınırsız sayıda alternatif ve ekonomik çözüm oluşturabilmesi,
  • İnşası için zemin şartlarına bağlı olarak, mekanik, hidrolik ve / veya hydrofreeze kullanılabilmesi nedeni ile sert kayalar dahil her zeminde ve proje boyunda inşa edilebilmesi

sayılabilir.

Yapım esnasında başlıca kalite kontrol bu amaçla geliştirilmiş özel ölçüm cihazları ile yapılan düşeylik ve derinlikle boyut kontrolü, donatının konumlandırılması, dökülen beton hacmi ve yapım sonrasında ise süreklilik (integrity) ve yükleme deneyleri (statik, dinamik, veya Osterberg cell) ile sağlanmaktadır.

Fore Kazıklar

Fore kazıklar zemin içerisinde dairesel kesitli bir delgi yapılması ve bu delgi içerisine kazık donatısı ve beton yerleştirilmesi şeklinde inşa edilmektedir.

Zemin şartları, seviyesi, yeraltı suyu seviyesi, kazık boyu ve çapı gibi faktörlere bağlı olarak farklı kapasite ve boyutta makine ve ekipmanlar kullanılarak inşa edilebilir. Delgi esnasında zemin ve yeraltı suyu şartlarına, kazık boyuna ve kullanılan ekipman kapasitesine bağlı olarak muhafaza (kılıf) borusu kullanılarak veya bentonit çamuru kullanılarak yapılabilir.

Bentonit çamuru kullanılması durumunda, delgi sonrasında delgi çamurunun (bentonit) kumdan arındırılması (desanding) sonrasında dışarıda hazırlanan donatı kafesi bir vinç yardımı ile delgi içerisine indirilir ve projesinde öngörülen kotlara yerleştirilir.

Fore kazıklar;

  • delgi,
  • donatının yerleştirilmesi ve
  • beton dökülmesi

sıralaması ile inşa edilir.

Donatının yerleştirilmesi sonrasında betonlama tremi boruları kullanılarak kazığın alt ucundan yüzeye doğru yapılır.

Tipik olarak fore kazık çapları 65 cm ila 300 cm çap arasında standart delgi ekipmanları ile yapılır.

Yapım esnasında başlıca kalite kontrol bu amaçla geliştirilmiş özel ölçüm cihazları ile yapılan düşeylik ve derinlikle çap kontrolü, kullanılan bentonit çamurunun teknik şartname kriterlerine göre gerçekleştirilen kalite kontrol deneyleri, donatının konumlandırılması, dökülen beton hacmi ve yapım sonrasında ise süreklilik (integrity) deneyleri ve yükleme deneyleri (statik, dinamik, veya Oesterberg cell) ile sağlanmaktadır.

CFA Kazıklar

CFA yöntemi küçük çaplı fore kazık inşasında kullanılan bir sistemdir. İnşa edilecek kazık boyundan daha uzun tam boyda bir burgu matkap kullanılarak kazık delgsisi yapılır. Delgi sırasında kullanılan matkap sürekli olup, delgi boyunca kazık alt ucuna kadar aynı yönde çevrilerek zemin içerisine sokulmaktadır. Bu şekilde kazılan zeminin bir kısmı yüzeye çıkarken, bir bölümü de zemin içinde kazık çeperlerine doğru deplase edilerek itilmektedir.

Delginin istenen derinliğe kadar yapılmasından sonra matkap dışarı çekilirken özel CFA burgu matkabının ortasında yer alan boşluktan basınçlı olarak kuyu içine beton pompalanır.

Delgi yapılan alan çalışma platformu yüzeyine kadar beton ile doldurulduktan sonra dışarıda önceden hazırlanmış donatı kafesi bir vibro kullanılarak veya kullanılmadan taze beton içerisine yerleştirilir.

CFA yöntemi ile inşa edilen kazıklar içi kazılarak boşaltılmış delgi ile inşa edilen fore kazık olmayıp, kazılan zemin yerinde kısmen deplase edilerek çeperlere itildiği için, kısmen içinde yapıldığı zemini ıslah eden yarı deplasman kazığı niteliğindedir.

Uygun zemin koşullarında küçük çap ve boylarda çok süratli imalat yapılabilmesine olanak verdiği durumlarda CFA kazık yöntemi tercih edilmektedir.

Çakma Kazıklar

Çakma yöntemi ile inşa edilen kazıklar, düşey ve yatay yükleri taşımak amacı ile zemin içerisine önceden sürekliliği gözlenebilen belirli kesite sahip rijit yapısal elemanların darbe, vibrasyon veya itme yöntemi ile yerleştirilmesi ile teşkil edilmektedir.

Çakma kazıklar, çelik malzemeden imal edilmiş ise genellikle H kesitli profil, çelik boru (ağzı kapalı veya açık), kullanılarak düşey ve / veya eğimli olarak çakılabilmektedir. Çelik haricinde, kare, dairesel, altıgen gibi muhtelif kesite sahip prekast betonarme ve nadiren ahşap kazıkların da çakılması ile teşkil edilebilmektedir.

Yaygın olarak çelik boruların çakılması ile inşa edilen çakma kazıklarda kullanım amacı ve zemin şartlarında bağlı olarak kalıcı boru kullanılabildiği gibi, zemine boruların çakılmasından sonra borunun içerisine donatı ve beton yerleştirildikten sonra vibrasyon yöntemi ile geçici kılıf borularının geri çekilmesi ile de kazık inşa edilmektedir.

Kullanılan kazık çapı veya kesitine göre dizel çekiçler, vibrasyon uygulayan vibro çekiçler veya hidrolik baskı kullanılarak kazıklar zemin içerisine çakılır.

Çakma yöntemi ile inşa edilen kazıklar fore kazıklarda olduğu gibi içi kazılarak boşaltılmış delgi ile inşa edilen kazık olmayıp, zemin çakma sonucu yerinde deplase edilerek çeperlere itildiği için, kazık kesitine bağlı olarak kısmen içinde yapıldığı zemini ıslah eden deplasman kazığı niteliğindedir.

Palplanş

Palplanş, çakma yöntemi ile inşa edilen kazık türünün birbirine kenetlenerek zemin içerisinde sürekli bir bariyer teşkil edilmesi amacı ile kullanılan çelik elemanlardan oluşmaktadır.

Başlıca uygulama alanları sınırlı yükseklikte ve uygun zemin şartlarında ankastre, ankraj veya çelik boru ile desteklenmiş, geçici veya kalıcı iksa yapılarının oluşturulması veya zemin içerisinde bir bariyer teşkil edilmesi olarak sayılabilir.

Farklı kesit tiplerinde üretilen çelik elemanlar genellikle vibrasyon yöntemi ile vinç veya iş makinasına monte edilmiş vibro çekiçler kullanılarak zemine çakılır, ve geçici olarak kullanılması durumunda fonksiyonunun tamamladıktan sonra yine vibrasyon yöntemi ile geri çekilerek tekrar kullanılabilir.

Mini Kazıklar

Mini kazıklar görece olarak küçük çaplı kazıklardır. Zemin şartları ve fonksiyonuna göre fore kazıklara nazaran daha düşük kapasiteye sahip olmaları sebebiyle düşük mertebedeki düşey yükleri taşımaya yönelik temel kazığı veya derin kazılarda içten destekli veya ankrajlı iksa sistemlerinin düşey elemanı ve / veya çekmeye maruz temellerde çekme elemanı olarak kullanılmaktadır. Mini kazıklardaki beton sürekliliğinin sağlanabilmesi için kazıkların boyu sınırlanmakta ve özel ince dane çaplı, granülometreli beton kullanılmaktadır.

Yükleme Deneyleri

Temel mühendisliği uygulamalarında zemin içerisinde inşa edilen yapıların ve derin temellerin kalite kontrolünün ayrılmaz bir parçası da yükleme deneyleridir.

Yükleme deneyleri, düşey veya yatay, statik veya dinamik yükler altında inşa edilen derin temellerin performanslarını proje kriterlerine göre tahkik edilmesi amacıyla yapılmaktadır.

Yükleme deneyleri derin temel elemanının üzerine kademeler halinde dışarıdan veya reaksiyon kazıkları ve hidrolik kriko sistemleri ile düşey yükün kademeler halinde ve zamana bağlı uygulanması ile yapılmaktadır. Tahkik edilmek istenen kazık kapasitesine yönelik olarak basınç veya çekme yönünde veya yatay yönde yükleme yapılabilmektedir. Statik yüklemenin yanı sıra dinamik yükleme ile özel bir serbest düşen ağırlık kullanılarak deney yapılabilmektedir.

Bu amaçla kullanılan ekipmanlar test edilecek elemanın boyut ve kapasitesine ve yük mertebesine göre genellikle amaca yönelik tasarlanan deney düzeneği seçilir ve deney gerçekleştirilir.

Yükleme deneyleri derin temellerde ayrıca Osterberg deneyi ile düşey yapısal elemanlar olan baret ve kazık içerisine özel yükleme hücresi yerleştirilmek suretiyle iki yönlü olarak yapılabilmektedir.

 

Zetaş Zemin Teknolojisi A.Ş.

  Alemdağ Merkez Mah.
      Reşadiye Cad. No: 69/A
      34794 Çekmeköy-İstanbul

  0-216-430 06 00
  0-216-484 41 74
  info@zetas.com.tr

Yükselen Değerleri Üzerinde Taşır

Türkiye ile birlikte Orta Doğu ve Orta Asya'da 10'un üzerinde ülkede aktif olarak, faaliyetleri ile uluslararası alanda önde gelen bir marka olan Zetaş, aynı zamanda geoteknik mühendisliğinde uzman ve geniş kaynaklara sahip, konusunda dünya lideri olan global bir grubun üyesidir.

Web Tasarım & Uygulamaları: İstanbulNet